„Rodnô Mòwa” to najstarszy i najbardziej prestiżowy konkurs związany z językiem kaszubskim. W tym roku mieliśmy już jego 55. edycję. Dla niezorientowanych pragnę przypomnieć, iż jest to konkurs recytatorski, mający na celu popularyzację literatury kaszubskiej. Nasza szkoła włączyła się w to wielkie dzieło również w tym roku. Zorganizowaliśmy wpierw eliminacje szkolne, w których udział wzięło 17 uczestników. Szczegóły naszej wewnętrznej potyczki opublikowaliśmy w oddzielnym artykule. Na nich jednak nie poprzestaliśmy!
Wyruszyliśmy na podbój gminy! I tak 29.04.2026 r. w sali widowiskowej Centrum Samorządowego w Szemudzie nasza silna reprezentacja [W składzie: Joanna Czarnocka (I-III), Maja Witanowska (I-III), Maria Hebel (IV-VI), Nikola Wołosz (IV-VI) oraz Aleksandra Dampc (VII-VIII)] zaprezentowała kapitalnie swoje możliwości. Joanna Czarnocka oraz Nikola Wołosz uplasowały się w ścisłej czołówce, otrzymując wyróżnienia. Maja Witanowska, Maria Hebel oraz Aleksandra Dampc – zajęły pierwsze miejsca! Suma summarum – Szkoła w Bojanie zwyciężyła na etapie gminnym w każdej kategorii wiekowej!
Powiatowe eliminacje to już nie przelewki. Absolutnie najwyższy poziom. Nasi reprezentanci każdego dnia ćwiczyli sumiennie doskonalenie umiejętności recytatorskich. 20.05.2026 r. w głównej siedzibie Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej (pałac w parku) zebrali się najlepsi z całego okręgu – po dwóch reprezentantów każdego z lokalnych samorządów. Tym razem jednak nie przyznawano wyróżnień. Nie przeszkodziło to jednak naszym uczniom w zajęciu najwyższych miejsc! Aleksandra Dampc (kat. VII-VIII) po płomiennym wystąpieniu zajęła II miejsce! Niestety, nie awansowała na finał wojewódzki, ponieważ w tym konkursie powiat reprezentuje w każdej kategorii tylko jeden uczestnik. Tegoż – wręcz niemożliwego – dokonała pozostała dwójka naszych reprezentantów, która po ciężkich treningach poprawiła poprzednie błędy i po kapitalnej recytacji zwyciężyła etap powiatowy, awansując do wielkiego finału wojewódzkiego – najlepsza w powiecie była więc Maja Witanowska (kl. I-III) oraz Maria Hebel (kl. IV-VI)!
2️⃣8️⃣ maja 1️⃣9️⃣7️⃣2️⃣ rokù w Chmielnie òdbéł sã pierszi kònkùrs recytatorsczi kaszëbsczi lëteraturë pn. „Rodnô Mòwa”. Ta pòdjimizna miała ju swój zôczątk w gromicznikù tegò rokù na pòtkaniach kòłów Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w Łątczińsczi Hëce a Bòrzestowie, jaczich nôleżnicë szukalë pòspólno ùdbë na rozkòscérzanié kaszëbsczi kùlturë.
Regle kònkùrsu przërëchtowała szkólnô – Agnésa Maszke. Nôprzód bëłë eliminacje klasowé, a pòtemù òglowòszkòłowé, chtërne miałë plac w szkòłach w Bòrzestowie, Chmielnie i Łątczënie. Nôlepszi ze szkòlôków (12 sztëk lëdzy) wzãlë ùdzél w finale w Chmielnie, jaczi béł apartnym zakùńczenim Dniów Òswiatë, Ksążczi a Prasë przërëchtowónym w òbrëmim dérëjącégò w Pòlsce Midzënôrodnégò Rokù Ksążczi. Młodi i baro młodi lëdze deklamòwalë wiérzte aùtorstwa Jarosza Derdowsczégò, Léòna Heyczi, Alojzégò Nôgla i Jana Trepczika, a téż gôdczi Gùczowégò Macka, tj. Aleksãdra Labùdë. Midzë recytacjama òdbéł sã artisticzny dzél, tej wëstãpë chùru i solistów, a téż kapelë chmieleńsczi szkòłë pòd czerënkã szkólny Kristinë Zawiszewsczi. Bëtników a bëtniczczi kònkùrsu òbsądzało żuri w składze: Léòkadiô i Jón Trepczikòwie, Lech Bądkòwsczi, Wòjcech Czedrowsczi i Jón Piépka. Pierszim dobiwcą, a tak pò prôwdze dobiwczënią, w historie kònkùrsu òsta Emiliô Mëszk, ùczenka bòrzëstowsczi szkòłë.
W pòstãpnëch latach finałë òdbëwałë sã w Brodnicë Górny a Kartuzach, le w 1975 rokù wrócëłë nazôd do Chmielna i tam ju òstałë.
Na zôczątkù bëła to skrómnô i niewiôlgô rozegracjô, jakô dzysdnia je nôwiãkszim wëdarzenim rozkòscérzającym westrzód dzecy a młodzëznë kaszëbską lëteraturã.
(…)
Powyższy tekst w języku kaszubskim opublikowany został rok temu w mediach społecznościowych na głównym profilu Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, w ramach projektu „Kaszubski Facebook”. Opisuje on początki konkursu (jakże zamierzchłe!). Finał tradycyjnie już odbył się w Gminnym Ośrodku Kultury Sportu i Rekreacji w Chmielnie (powiat kartuski). Swoje możliwości w pięciu kategoriach wiekowych zaprezentowało 44 recytatorów reprezentujących 10 powiatów województwa pomorskiego. Finał był dwudniowy – w sobotę 6 czerwca prezentowano utwory, zaś w niedzielę (po Mszy Świętej z elementami języka kaszubskiego) miała miejsce uroczysta gala wręczenia nagród.
Występy uczniów oceniało JURY złożone z wybitnych znawców języka kaszubskiego – w następującym składzie:
– ks. prałat prof. dr hab. Jan Perszon
– dr Tomasz Fopke
– dr Dariusz Majkowski
– dr Elżbieta Bugajna
– Anna Gliszczyńska
Nasi reprezentanci wystąpili świetnie! Po recytacji pozostała doba oczekiwania. W niedzielę do Chmielna zjechało się mnóstwo znamienitych osobistości kaszubskiego świata. Działacze, samorządowcy, liczne media. Przyjechali również przedstawiciele ZKP Szemud. Po części oficjalnej rozpoczęto wyczytywanie wyników oraz wręczanie nagród. Nasza szkoła osiągnęła wielki sukces! Maja Witanowska znalazła się w najlepszej dziesiątce województwa, zaś Maria Hebel – spośród kilkuset recytatorów w jej wieku – zwyciężyła! Została mistrzem Kaszub! Cóż, nic dodać, nic ująć: Jesteśmy dumni i gratulujemy!
Finał 55. edycji konkursu recytatorskiego Rodnô Mòwa był relacjonowany we wszystkich lokalnych mediach. Poniżej materiały filmowe:
https://gdansk.tvp.pl/93676660/final-55-konkursu-recytatorskiego-rodn-mowa
https://www.youtube.com/watch?v=-s1M5xilZaI
Gracjan Fopke
Szkólny kaszëbsczégò jãzëka
